باديان هر يك دو درم زراوند و خرج يك مثقال پودينه‌ى نهرى صقر فارسى هر واحد سه درم كوفته بيخته هر روز يك درم تا يك مثقال با يك اوقيه سكنجبين عسلى ممزوج به آب گرم بخورند و در بعضى نسخه اسطوخودوس دو مثقال نيز داخل است و وزن زراوند مدحرج دو مثقال و پودينه و صفر هر واحد يك مثقال و هر شب سينه مريض به روغن سوسن يا نرگس بمالند و صبح به آبى كه در آن بابونه و اكليل و هر نجاسف و مرز به خوش پخته باشند نيم‌گرم بشونيد و تكميدراس بجاورس گرم و پارچه‌ى سخن و انكباب بر بخار شراب كه در آن سنگ گرم انداخته باشد به عمل آرند و ببوئيدن شونيز و امثال آن ماده را به منخرين بكشند . [ جرجانى و ايلاقى ] جرجانى و ايلاقى مىنويسند سرفه كه از سوء مزاج بارد مادى بود سببش نزله باشد و علامتش به بود ضيق النفس است پس رعايت قانونى كه در علاج آنها مذكور شد بايد كرد . و اگر حاجت به تنقيه آيد به حسب غاريقون كنند و هر صبح اين مطبوخ چهل ورم با پنج ورم حلنجبين و دو ورم روغن بادام بدهند انجير زرد مويز منقى هر يك چهل عدد اصل السوس پرسياوشان بيخ باديان هر يك هفت درم همه را در دو من آب بپزند تا نصف بماند صاف نموده نگاه دارند . و اگر ماده غليظ تر باشد به روغن بادام تلخ بنوشند . و اگر در سينه اندكى حرارت باشد قدرى كشك جو در اين مطبوخ بپزند . و اگر حرارت و خشونت زياده باشد ماء الشعير كه در آن چهارم كشك جو نخود و يك درم باديان و چهار درم اصل السوس مقشر پخته باشند بدهند ليكن ماء الشعير كسى را دهند كه در معده او ترش نگردد و اين شربت زوفارين نوع سرفه موافق است انجير شكرى ده دانه مويز منقى ده درم جلسه‌ى مغول باديان تخم كرفس پرسياوشان اصل السوس زوفاى خشك فراسيون هر يك پنج درم همه را در سه من آب بپزند تا به يك من آيد صاف نموده هر صبح سى درم از آن گرم كنند و دو مثقال از اين معجون زوفا آميخته بدهند رب السوس زوفاى خشك پرسياوشان هر يك ده درم قرومانا فلفل هر يك سه درم مغز بادام تلخ زراوند مدحرج هر يك پنج درم و در بعضى نسخه ايرسا و حرف هر يك پنج ورم نيز داخل كرده همه را كوفته بيخته به شهد مصطفى بسرشند و اين معجون نيز سينه را پاك كند و ماده غليظ را نضج دهد بگيرند زوفاى خشك پودينه اصل السوس خردل قرومانا فلفل انيسون تخم انجره مساوى باشد مصفى به دستور معجون سازند شربت يك ملعقه و اين حب نيز تنقيه سينه از ماده‌ى غليظ نمايد رب السوس پنج ورم فلفل قرومانا مر مكى مغز بادام تلخ هر يك دو درم حليت يك درم به عسل سرشته حسب سازند و پيوسته در دهان دارند و آن را كه به شب آرام نيايد اين حب مفيد است مرصيعه‌ى سائله كندر مساوى افيون ربع درم حب‌ها به قدر دانگى ساخته به شب در دهن دارند و از تخم كتان بريان دو جزو فاغل يك جزو به عسل مصفى سرشته لعوق سازند . و اگر پودينه‌ى كوهى يا تخم ترب عوض فلفل كنند روا باشد و يا جاوشير خردل مغز بادام تلخ مساوى به عسل آميزند و به كار برند و قطران با نگبين سرشته نافع و صبر سقوط مى به شهد سرشته در دهن داشتن مفيد است و اين معجون به نسخه‌ى عيسى صهاربخت نافع بگيرند و بادام تلخ هفت درم بار زرد ميعه‌ى سائله هر يك چهار ورم زعفران جاوشير هر يك دو درم به عسل بسرشند و اين لعوق نيز از دست پرسياوشان چهار درم فلفل ده عدد و مغز چلغوزه دو اوقيه ناردين يك درم عسل و روغن چندان كه بدان سرشته شود و اين لعوق نيز نفع مىكند بارزد جلسه هر يك سه درم زعفران يك درم و جاوشير مرمكى مغز بادام تلخ هر يك چهار درم به شهد بسرشند و لعوق سير نيز سينه را پاك كند و كذا حسب السعال مرتب از رب السوس و فلفل و فانيذ مساوه‌ى استفراغ بايارج فيقرا و روفس صواب بود . علاج سرفه رطوبى اصل السوس مقشر انجير زرد مويز منقى نبات سفيد جوشانيده بدهند . و اگر قوى تر خواهند پرسياوشان زوفاى خشك باديان بيخ باديان تخم كرفس افزاينده شربت زوفا و خميره بنفشه به آب گرم بخورند و بعد نضج ماده به مسهل بلغم و حب غاريقون تنقيه نمايند و زوفاه ايرسا و گاو زبان و ترمس و سپستان و ريوند خطائى و شربت و نياز نيز در مسهلات اين داخل مىكنند و ايارج روفس ور نيباب نافع ترين مسهلات است و يا سناى مكى پنج ورم اصل السوس مقشر كوفته سه درم انجير زرد ده عدد مويز منقى پانزده درم باديان خبازى پرسياوشان زوفا گل بنفشه هر واحد سه درم عناب سپستان هر واحد ده عدد در سه رطل آب بجوشانند تا يك رطل بماند صاف نموده فلوس خيارشنبر و ترنجبين و شكر هر واحد ده درم ماليده صاف نموده روغن بادام داخل كرده بنوشند و اين حب زير زبان نگاه دارند رب السوس پنج درم باديان فلفل قرومانا مغز بادام تلخ هر واحد دو درم حليتت يك درم كوفته بيخته به عسل حبوب مفرطح سازند و غذا نخوداب گوشت مرغ به مغز بادام و قرطم سازند و تخم ترب و اصل السوس جوشانيده صاف نموده شهد آميزند و نوشيده قى كنند و جهت نشف رطوبات لعوقات گرم مثل لعوق عنصل كه در تلطيف و تحليل به غايت نافع استهال نمايند و حسب حكيم محمد زمان همراه مطبوخ مناسب بدهند و يا اير ساو زوفا صمغ عربى رب السوس اصل السوس انيسون مر مصطكى هر يك پنج ماشه